ปริ้น 3D ขนาดใหญ่กว่าฐานเครื่องพิมพ์ทำได้ วิธีคือแบ่งโมเดลเป็นหลายชิ้น พิมพ์ทีละชิ้น ต่อเข้าด้วยกันด้วยสลักและกาว แล้วโป๊ว ขัด ทำสีเก็บรอยต่อจนดูเป็นชิ้นเดียว ที่ TKK3D งานใหญ่แค่ไหนก็ทำได้ เพราะแบ่งชิ้นแล้วมีช่างประกอบ ขัด และโป๊วผิวให้ หรือถ้างานใหญ่มากจะทำเป็นงานไฟเบอร์กลาสก็ได้
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ “ทำได้ไหม” แต่อยู่ที่ “ต่อแล้วจะเห็นรอยไหม แข็งแรงพอไหม และราคาเท่าไหร่” บทความนี้ตอบสามข้อนี้จากมุมคนทำงานจริง
สรุปเร็ว: ปริ้นงานใหญ่เกินเครื่อง 4 ขั้น
| ขั้น | ทำอะไร | จุดที่พลาดบ่อย |
|---|---|---|
| 1. แบ่งไฟล์ | ตัดโมเดลเป็นชิ้นที่ใส่เครื่องได้ ใส่รูสลักกันเลื่อน | ตัดผ่านจุดบาง หรือกลางพื้นผิวโค้งที่เก็บรอยยาก |
| 2. พิมพ์ทีละชิ้น | วางทิศชิ้นงานให้แข็งแรงและผิวสวยด้านที่โชว์ | พิมพ์คนละวัสดุหรือคนละสีล็อต ทำให้ผิวไม่เท่ากัน |
| 3. ต่อชิ้น | สลัก + กาว หรือน็อตถ้าต้องถอดได้ | ไม่มีตัวล็อกตำแหน่ง ต่อแล้วเหลื่อม |
| 4. เก็บรอยต่อ | โป๊ว ขัด รองพื้น ทำสี | รีบทำสีก่อนสีโป๊วแห้งสนิท รอยกลับมาให้เห็น |
ปริ้น 3D ขนาดใหญ่ได้แค่ไหน และเมื่อไหร่ควรแบ่งชิ้น
ชิ้นเดียวถูกจำกัดด้วยพื้นที่พิมพ์ของเครื่อง แต่งานที่ใหญ่กว่านั้นไม่ใช่ข้อจำกัด เราแบ่งไฟล์เป็นชิ้นส่วนแล้วนำมาประกอบภายหลัง ช่างประกอบ ขัด และโป๊วผิวจนเป็นชิ้นเดียว งานจึงทำได้ทุกขนาด ถ้างานใหญ่มากหรือต้องตั้งกลางแจ้ง ใช้วิธีพิมพ์เป็นต้นแบบแล้วหล่อไฟเบอร์กลาสต่อได้
งานที่ใส่เครื่องได้พอดีก็ยังไม่ได้แปลว่าควรพิมพ์ชิ้นเดียวเสมอ มีอย่างน้อย 3 กรณีที่เราแนะนำให้แบ่งชิ้นแม้งานจะใส่เครื่องได้
- ลดซัพพอร์ต งานทรงซับซ้อนพิมพ์ชิ้นเดียวต้องใช้ซัพพอร์ตเยอะ เสียทั้งเวลาและผิวงานตรงจุดที่แกะซัพพอร์ต แบ่งชิ้นแล้ววางทิศใหม่ได้ ผิวสวยกว่า
- ลดความเสี่ยง งานใหญ่ชิ้นเดียวพิมพ์หลายสิบชั่วโมง ถ้าพลาดตอนท้ายต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด แบ่งชิ้นแล้วพลาดชิ้นไหนก็พิมพ์ใหม่แค่ชิ้นนั้น
- ขนส่งง่าย งานบางชิ้นใหญ่จนเข้าประตูหรือใส่รถไม่ได้ แบ่งแล้วประกอบที่หน้างานได้
ระบบที่ใช้ก็มีผล งานใหญ่ส่วนใหญ่เหมาะกับการพิมพ์ระบบ FDM ส่วนระบบเรซิ่นเหมาะกับชิ้นเล็กถึงกลางที่ต้องการรายละเอียดสูง งานใหญ่ที่มีส่วนละเอียดเลยมักผสมสองระบบ เช่น ตัวหลักพิมพ์ FDM ส่วนหน้าหรือลายพิมพ์เรซิ่นแล้วค่อยต่อ
แบ่งไฟล์ปริ้น 3D ขนาดใหญ่ยังไง ให้ต่อแล้วไม่เห็นรอย
การแบ่งชิ้นที่ดีเริ่มตั้งแต่ในไฟล์ ก่อนเครื่องจะเริ่มพิมพ์ หลักที่เราใช้ตัดสินใจว่าจะตัดตรงไหนมี 4 ข้อ
- ตัดตามเส้นที่มีอยู่แล้ว เช่น รอยต่อระหว่างหัวกับลำตัว ขอบเสื้อ ร่องแบ่งชิ้นส่วน รอยต่อจะกลืนไปกับดีไซน์ ไม่ต้องเก็บมาก
- ซ่อนรอยไว้ด้านที่ไม่โชว์ ด้านหลัง ด้านล่าง หรือมุมที่คนไม่มอง
- อย่าตัดผ่านจุดบาง ผิวต่อแค่ไม่กี่มิลลิเมตรจะรับแรงไม่ไหว และหักตรงรอยต่อก่อนจุดอื่น
- ใส่ตัวล็อกตำแหน่ง เช่น รูสลักคู่ หรือเดือยกับร่อง ชิ้นจะเข้าที่ได้ทางเดียว ไม่เหลื่อม
โปรแกรมสไลซ์หลายตัวมีเครื่องมือตัดโมเดลพร้อมใส่เดือยให้อัตโนมัติ ดูตัวอย่างได้ที่ คู่มือ Cut tool ของ PrusaSlicer แต่เครื่องมืออัตโนมัติไม่รู้ว่าด้านไหนของงานต้องโชว์ คนต้องเป็นคนเลือกแนวตัดเองเสมอ ถ้ายังไม่ได้แบ่งไฟล์ ส่งไฟล์ทั้งชิ้นมาให้ทีมประเมินก่อนได้
ต่อชิ้นงานด้วยอะไรดี เทียบ 4 วิธี
| วิธีต่อ | เหมาะกับ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| กาวร้อน | ชิ้นเล็ก ต่อเร็ว งานโชว์ | เปราะ ไม่เหมาะกับจุดรับแรงหรือหน้าต่อใหญ่ |
| อีพ็อกซี่ | หน้าต่อใหญ่ งานที่ต้องแข็งแรง | ใช้เวลาแห้งนาน ต้องจับยึดไว้ระหว่างรอ |
| สลัก/เดือย + กาว | งานใหญ่ทั่วไป ต้องการตำแหน่งแม่น | ต้องเผื่อระยะรูในไฟล์ ไม่งั้นเสียบไม่เข้า |
| น็อต/สกรูฝังเกลียว | งานที่ต้องถอดประกอบหรือขนย้ายบ่อย | ต้องออกแบบจุดฝังตั้งแต่ในไฟล์ และเห็นรอยถ้าไม่ปิด |
งานส่วนใหญ่ที่เราทำใช้สลักคู่กับกาว เพราะได้ทั้งตำแหน่งที่แม่นและความแข็งแรง ส่วนงานที่ต้องย้ายไปตั้งหน้างานบ่อย เช่น ของตกแต่งบูธ จะเลือกน็อตเพื่อให้ถอดเป็นชิ้นได้
เก็บรอยต่องานปริ้น 3D ขนาดใหญ่: โป๊ว ขัด ทำสี
รอยต่อจะหายหรือไม่หาย ตัดสินกันที่ขั้นนี้ ลำดับมาตรฐานคือ
- ต่อชิ้นให้สนิท รอกาวแห้งเต็มที่
- โป๊วอุดร่องรอยต่อและผิวที่ไม่เรียบ แล้วรอให้สีโป๊วแห้งสนิท
- ขัดไล่กระดาษทรายจากหยาบไปละเอียด จนลูบแล้วไม่สะดุด
- พ่นรองพื้นเพื่อเช็กรอย ถ้ายังเห็นเส้น กลับไปโป๊วซ้ำจุดนั้น
- ทำสีจริงและเคลือบ
ขั้นที่ 4 คือจุดที่หลายคนข้าม แต่เป็นขั้นที่บอกความจริงที่สุด รองพื้นสีเดียวจะเผยทุกรอยที่ตาเปล่ามองไม่เห็นตอนเป็นสีพลาสติก รายละเอียดเทคนิคขัดและทำสีเล่าไว้เต็มๆ ใน ขัดงานปริ้น 3D ทำสียังไงให้เนียน
ตัวอย่างงานจริง: มาสคอต Wellnis Clinic สูง 150 ซม.
โรงงาน TKK3D ได้รับงานผลิตมาสคอตไฟเบอร์สำหรับ WELLNIS CLINIC จำนวน 2 ตัว ขนาดความสูงตัวละ 150 ซม. โดยต้องแบ่งไฟล์ 3D ออกเป็นเกือบ 100 ชิ้น เพื่อนำไปพิมพ์แยกส่วนด้วย PLA+ ก่อนประกอบเข้าด้วยกันเป็นต้นแบบ แล้วหล่อเป็นไฟเบอร์กลาส จากนั้นจึงเข้าสู่ขั้นตอนขัด โป๊วเก็บรอยต่อ และทำสีให้ผิวงานเรียบเนียน
ระหว่างการผลิตพบอุปสรรคจากสภาพอากาศที่มีฝนตกต่อเนื่องหลายวัน ส่งผลให้สีแห้งช้ากว่าปกติ แต่ทีมงานสามารถจัดการจนงานเสร็จสมบูรณ์และส่งมอบทันตามกำหนด โดยใช้ระยะเวลาผลิตรวมประมาณ 60 วัน
งานใหญ่ ราคาและเวลาคิดยังไง
ค่าพิมพ์คิดจากเวลาเครื่องเป็นหลัก เริ่มต้นที่ 1.50 บาทต่อนาที งานใหญ่จึงแพงตามเวลาที่ใช้ ไม่ได้แพงเพราะต้องแบ่งชิ้น สิ่งที่ดันราคางานใหญ่จริงๆ มี 3 อย่าง
- ความหนาผนังและเนื้อใน งานโชว์ไม่ต้องตันทั้งชิ้น ทำผนังหนาพอแล้วเว้นข้างในโปร่ง ประหยัดทั้งวัสดุและเวลาเครื่อง
- ความละเอียดชั้นพิมพ์ ชั้นบางผิวเนียน แต่ใช้เวลานานขึ้นหลายเท่า งานใหญ่ที่จะโป๊วทำสีอยู่แล้ว ใช้ชั้นหนาขึ้นได้
- งานเก็บผิว ยิ่งชิ้นใหญ่ รอยต่อยิ่งยาว ค่าแรงโป๊ว ขัด ทำสีจะขึ้นกับความยากของงานและสีที่ใช้ จึงไม่มีราคาตายตัว
ถ้างานใหญ่ระดับเท่าตัวคนหรือต้องตั้งกลางแจ้ง การพิมพ์อย่างเดียวอาจไม่ใช่ทางที่คุ้มที่สุด ลองดูทางเลือกใน ฟิกเกอร์ไฟเบอร์กลาสขนาดเท่าตัวจริง ทำยังไง ซึ่งใช้งานพิมพ์ 3D เป็นต้นแบบแล้วหล่อเป็นไฟเบอร์กลาสต่อ
เกร็ดจากหน้างาน: ปัญหาที่เจอบ่อยกับงานต่อชิ้น
งานต่อชิ้นที่ลูกค้าสั่งไฟล์มาเอง ปัญหาที่เจอบ่อยคือ ไฟล์ 3D มีรอยแยกหรือขนาดชิ้นส่วนไม่พอดีกัน ทำให้ประกอบงานได้ยาก เราแก้ไขโดยตรวจสอบไฟล์ก่อนพิมพ์ ปรับจุดเชื่อมต่อให้เหมาะสม และใช้ขั้นตอนขัดโป๊วเก็บรอยต่อ เพื่อให้ชิ้นงานประกอบออกมาเรียบเนียนสวยงาม
คำถามที่เจอบ่อยเรื่องปริ้น 3D ขนาดใหญ่
งานที่ต่อชิ้น จะแข็งแรงเท่าพิมพ์ชิ้นเดียวไหม?
รอยต่อมักเป็นจุดที่อ่อนที่สุดของงาน แต่ถ้าวางแนวตัดให้หน้าต่อกว้างพอและใช้สลักคู่กับกาวที่เหมาะ งานโชว์และงานตกแต่งทั่วไปใช้งานได้สบาย ถ้าเป็นชิ้นที่รับแรงจริง ให้บอกทีมตั้งแต่แรก เพื่อเลือกวัสดุและแนวตัดให้เหมาะ
ไม่มีไฟล์ 3D เลย มีแค่รูปหรือของจริง ทำได้ไหม?
ได้ ต้องเริ่มจากทำไฟล์ก่อน จะสแกนจากของจริงหรือขึ้นแบบใหม่จากรูปก็ได้ แล้วค่อยแบ่งชิ้นตามขั้นตอนในบทความนี้
งานใหญ่ ใช้วัสดุอะไรดี?
งานโชว์ในร่มส่วนใหญ่ใช้ PLA เพราะพิมพ์ง่ายและขัดทำสีง่าย ถ้าต้องตั้งกลางแดดหรือรับแรงมากขึ้น ต้องเลือกวัสดุที่ทนกว่า คุยกับทีมก่อนพิมพ์จะดีที่สุด
สรุป: งานใหญ่เกินเครื่องไม่ใช่เรื่องยาก ถ้าวางแนวตัดดีตั้งแต่ในไฟล์ ใส่ตัวล็อกตำแหน่ง และเก็บรอยต่อครบทุกขั้น งานที่ประกอบจากหลายชิ้นจะออกมาดูเป็นชิ้นเดียวได้จริง
มีไฟล์หรือไอเดียงานใหญ่อยู่แล้ว ส่งมาให้ทีมดูก่อนได้ เราตรวจไฟล์และแนะนำแนวแบ่งชิ้นให้ พร้อมประเมินราคาทั้งค่าพิมพ์และค่าเก็บงาน ดูรายละเอียดบริการได้ที่หน้ารับพิมพ์ 3Dของเรา